TRƯỜNG THCS LÝ THƯỜNG Đề cương SKKN 2011-2012 :
__________

Tên đề tài : Hướng dẫn giải bài tập Vật lý cho học sinh ở trường THCS .

Người thực hiện : Mạch Đình Liêm
Đơn vị : Trường THCS Lý Thường Kiệt

I. Đặt vấn đề :
1. Lý do chọn đề tài :
- Việc giải bài tập Vật lí giúp củng cố đào sâu, mở rộng những kiến thức cơ bản của bài giảng, xây dựng củng cố kỹ năng kỹ xảo vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, là biện pháp quý báu để phát triển năng lực tư duy của học sinh, có tác dụng sâu sắc về mặt giáo dục tư tưởng, đạo đức lớn. Vì thế trong việc giải bài tập Vật lí mục đích cơ bản cuối cùng không phải chỉ tìm ra đáp số, tuy điều này cũng quan trọng và cần thiết, mục đích chính của việc giải là ở chỗ người làm bài tập hiểu được sâu sắc hơn các khái niệm, định luật Vật lí, vận dụng chúng vào những vấn đề thực tế trong cuộc sống, trong lao động
2. Lịch sử của đề tài :
- Có rất nhiều đề tài nguyên cứu về việc giải bài tập nhưng chưa thật sự hiệu quả nếu như những phương pháp đó vẫn chưa thật sự hiệu quả, cụ thể, có tính thiết phục và chưa đem lại kết quả cao .
- Vấn đề đặc ra của đề tài này là hướng dẫn, định hướng, tìm cách giải quyết bài tập nhanh chóng và chính xác .
3. Mục đích nghiên cứu đề tài :
- Hình thành cho học sinh một cách tổng quan về phương pháp giải một bài tập Vật lí, từ đó các em có thể vận dụng một cách thành thạo và linh hoạt trong việc giải các bài tập, nâng cao hiệu quả của bài tập, giúp các em nắm vững kiến thức trong quá trình học tập
4. Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu :
- Nghiên cứu lí luận về phương pháp giải bài tập Vật lí.
- Nghiên cứu lí luận về sử dụng bài tập vật lí trong dạy học Vật lí.
- Nghiên cứu chương trình nội dung kiến thức các bài học Vật lí ở cấp THCS.
- Nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển nội dung dạy học Vật lí ở cấp THCS.
- Nghiên cứu tình hình dạy và học Vật lí. Đặc biệt quan tâm đến hoạt động sử dụng bài tập Vật lí.
- Phương pháp nghiên cứu : Nghiên cứu lý luận, điều tra sư phạm và phương pháp thực nghiệm sư phạm.
5. Giới hạn ( phạm vi ) nghiên cứu :
Đề tài được thực hiện với học sinh một số lớp ở khối 8, 9 trường THCS Lý Thường Kiệt - Huyện Vạn Ninh - Tỉnh Khánh Hoà.
6. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu :
- Phân loại từng dạng bài tập Vật lý , và lập sơ đồ phân loại bài tập Vật lý theo phương tiện và theo mức độ của từng dạng bài tập Vật lý , minh hoạ giải bài tập bằng các phương pháp mới .
II. Giải quyết vấn đề :
Cơ sở lý luận của vấn đề :
Trong giai đoạn xây dựng kiến thức học sinh đã nắm được cái chung các khái quát của các khái niệm, định luật và cũng là các khái niệm trìu tượng. Trong các bài tập học sinh phải vận dụng những kiến thức khái quát, trìu tượng đó vào những trường hợp cụ thể rất đa dạng, nhờ thế mà học sinh nắm được những biểu hiện rất cụ thể của chúng trong thực tế và phạm vi ứng dụng của chúng. Ngoài những ứng dụng quan trọng trong kỹ thuật bài tập Vật lí giúp cho học sinh thấy được những ứng dụng muôn hình muôn vẻ trong thực tiễn của các kiến thức đã học.
Còn khái niệm, định luật Vật lí thì rất đơn giản nhưng biểu hiện của chúng trong tự nhiên thì rất phức tạp. Do đó bài tập vật lí sẽ giúp luyện tập cho học sinh phân tích để nhận biết được những trường hợp phức tạp đó.
Bài tập vật lí là một phương tiện củng cố, ôn tập kiến thức sinh động. Khi giải bài tập vật lí học sinh phải nhớ lại các kiến thức đã học, có khi phải sử dụng tổng hợp các kiến thức của nhiều chương nhiều phần của chương trình
Thực trạng của vấn đề :
- Đa số học sinh ham mê học bộ môn Vật lí, nhưng khi làm các bài tập vật lí các em thường lúng túng trong việc định hướng giải, có thể nói hầu như các em chưa biết cách giải cũng như trình bày lời giải.
Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề :
( Khảo sát thực tế
( Tổ chức chuyên đề cho học sinh
( Hướng dẫn học sinh học và làm bài tập Vật lý ở nhà